


Andrei Yakushau otrzymał stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na realizację projektu rekonstrukcji partytury opery Margier Konstantego Gorskiego.
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Margier to opera dramatyczna w trzech aktach i sześciu obrazach, skomponowana przez Konstantego Gorskiego do libretta W.W.G. (Walgiera), opracowanego na podstawie poematu Władysławа Syrokomli. Wyciąg fortepianowy dzieła ukazał się drukiem w 1905 roku w Petersburgu. Premiera opery odbyła się 13 stycznia 1927 roku w Teatrze Wielkim w Poznaniu.
Akcja opery rozgrywa się w XIV wieku na zamku księcia litewskiego Margiera w Pullen (Punie) nad Niemnem oraz na zamku krzyżackim w Malborku. Libretto odwołuje się do wydarzeń o charakterze historycznym i legendarnym związanych z obroną zamku w Puniach przed wojskami krzyżackimi. Centralnym wątkiem dzieła jest konflikt pomiędzy obowiązkiem wobec wspólnoty a indywidualnym wyborem człowieka, ukazany poprzez historię uczucia Egle, córki księcia Margiera, i Ransdorfa, młodego rycerza krzyżackiego pojmanego przez Litwinów. W operze splatają się motywy lojalności, poświęcenia, miłości oraz tragicznych konsekwencji konfliktu między narodami.
Pierwsze wystawienie Margiera odbyło się 13 stycznia 1927 roku w Teatrze Wielkim w Poznaniu, sto lat przed planowanym upamiętnieniem tego wydarzenia. Realizacja ta była ważnym momentem w historii poznańskiej sceny operowej okresu międzywojennego i stanowiła jedną z prób prezentacji polskiego repertuaru operowego w odrodzonym państwie. W przygotowanie premiery zaangażowany był ówczesny zespół artystyczny Teatru Wielkiego w Poznaniu, w tym: [tu należy uzupełnić: kierownictwo muzyczne – dyrygent, reżyseria, scenografia, choreografia oraz inni twórcy inscenizacji z 1927 roku].
Rekonstrukcja partytury Margiera ma szczególne znaczenie w kontekście setnej rocznicy poznańskiej premiery opery. Po stu latach od pierwszego wystawienia pozwala ponownie podjąć pracę nad dziełem, które przez dziesięciolecia pozostawało poza praktyką wykonawczą. Projekt obejmuje analizę zachowanych materiałów źródłowych, opracowanie partytury oraz przygotowanie materiału muzycznego, który może stać się podstawą dalszych badań i przyszłych realizacji artystycznych.
Znaczenie przedsięwzięcia wykracza poza odtworzenie pojedynczego utworu. Rekonstrukcja Margiera przyczynia się do dokumentacji polskiego dziedzictwa operowego, uzupełnia wiedzę o repertuarze muzycznym przełomu XIX i XX wieku oraz pozwala ponownie przyjrzeć się dziełu związanemu z historią jednej z najważniejszych polskich scen operowych. Projekt tworzy możliwość ponownego włączenia opery do obiegu badawczego i wykonawczego.
Realizacja projektu w perspektywie setnej rocznicy premiery poznańskiej Margiera stanowi etap działań związanych z zachowaniem, dokumentacją i udostępnianiem tego dzieła kolejnym pokoleniom wykonawców, badaczy i odbiorców muzyki.
Andrei Yakushau jest dyrygentem, kompozytorem i aranżerem, którego działalność artystyczna łączy sztukę interpretacji, twórczość kompozytorską oraz zainteresowanie dziedzictwem muzycznym. Jego droga artystyczna rozwija się na styku teatru operowego, muzyki symfonicznej i współczesnej twórczości, a szczególne miejsce zajmuje w niej poszukiwanie dialogu między tradycją a nowymi formami wyrazu. Jako dyrygent i kompozytor łączy doświadczenie pracy z zespołami wykonawczymi z indywidualną refleksją nad dziełem muzycznym, tworząc projekty oparte na głębokiej analizie repertuaru i świadomej interpretacji.
Swoją muzyczną edukację rozpoczął w Białoruskiej Państwowej Akademii Muzycznej w Mińsku, kształcąc się w zakresie dyrygentury chóralnej i rozwijając równolegle zainteresowania kompozycją. Kontynuując kształcenie w Polsce, ukończył studia z zakresu dyrygentury operowo-symfonicznej w Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu w klasie prof. dr. hab. Warcisława Kunca. Warsztat kompozytorski doskonalił na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie pod kierunkiem prof. dr. hab. Marcina Błażewicza, a obecnie rozwija twórczość w Szkole Doktorskiej Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu pod opieką prof. AM dr. hab. Artura Kroschela.
Istotny wpływ na jego rozwój artystyczny miały programy stypendialne Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP. W ramach programu „Gaude Polonia” pracował nad doskonaleniem warsztatu kompozytorskiego pod kierunkiem prof. Zbigniewa Bagińskiego. Kolejne stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP poświęcił realizacji projektu rekonstrukcji opery „Margier” – dzieła o szczególnym znaczeniu dla historii muzyki, którego ponowne opracowanie wymagało połączenia wiedzy kompozytorskiej, analitycznej i badawczej. Projekt ten wpisuje się w jeden z najważniejszych nurtów jego działalności: odkrywanie zapomnianych dzieł i przywracanie ich współczesnej publiczności poprzez nowe spojrzenie artystyczne.
Doświadczenie operowe zdobywał, pracując przy realizacjach scenicznych oraz współpracując z zespołami operowymi i symfonicznymi. Był związany z Narodowym Akademickim Teatrem Opery i Baletu Białorusi, a następnie rozwijał działalność w Polsce, m.in. jako asystent dyrygenta Teatru Wielkiego im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu oraz Filharmonii Zielonogórskiej im. Tadeusza Bairda. Praca przy licznych produkcjach operowych i koncertowych pozwoliła mu zdobyć doświadczenie w zakresie budowania interpretacji dzieła scenicznego oraz współpracy z artystami reprezentującymi różne tradycje wykonawcze.
Szczególne miejsce w jego działalności zajmuje muzyka Stanisława Moniuszki. Zainteresowanie twórczością ojca polskiej opery narodowej znalazło wyraz zarówno w pracy dyrygenckiej, jak i w autorskich opracowaniach jego dzieł. W ramach Festiwalu Moniuszki 02 przygotował projekt „Pieśni Moniuszki Kameralnie – Muzyczna opowieść jego życia”, w którym pełnił funkcję kierownika muzycznego, dyrygenta oraz autora koncepcji artystycznej i aranżacji. Stworzył nową kameralną perspektywę interpretacji pieśni i utworów fortepianowych Moniuszki, ukazując ich narracyjny i teatralny potencjał.
Jako dyrygent realizuje projekty symfoniczne, operowe i baletowe. W 2024 roku poprowadził przedstawienie opery „Jawnuta” Stanisława Moniuszki w Teatrze Wielkim im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu, do którego przygotował również własny finał oparty na romskiej pieśni „Gelem, Gelem”. Spektakl, uhonorowany prestiżową nagrodą International Opera Awards w kategorii „dzieło odkryte na nowo”, stał się jednym z najważniejszych wydarzeń w jego działalności dyrygenckiej i kompozytorskiej.
Równolegle rozwija aktywną działalność twórczą. Jego dorobek kompozytorski obejmuje utwory orkiestrowe, kameralne, wokalne i sceniczne, prezentowane podczas znaczących wydarzeń muzycznych w Polsce i za granicą. Jego kompozycje wykonywane były m.in. podczas festiwali Warszawska Jesień, Poznańska Wiosna Muzyczna, Warszawskie Spotkania Muzyczne oraz Kyiv Music Fest. Wśród ważnych wydarzeń w jego dorobku znajdują się prawykonania „Rapsodii Ukraińskiej” na orkiestrę symfoniczną oraz II Koncertu na fortepian i orkiestrę. Za swoją twórczość został uhonorowany licznymi nagrodami, w tym pierwszą nagrodą w międzynarodowym konkursie kompozytorskim Concorso Internazionale di Composizione „Finzi Academy Competition” w Mediolanie.
Istotną część jego działalności stanowią również projekty przekraczające granice tradycyjnego repertuaru koncertowego. Jest twórcą „Video Game Symphony” – autorskiego przedsięwzięcia, w którym muzyka z gier komputerowych została opracowana na orkiestrę symfoniczną, chór i zespół rockowy. Projekt ten ukazuje jego zainteresowanie współczesnymi formami odbioru muzyki oraz możliwościami łączenia różnych światów artystycznych.
Jako kompozytor i aranżer współpracuje z orkiestrami, zespołami kameralnymi i instytucjami muzycznymi w Polsce oraz za granicą. Prowadzi również działalność pedagogiczną, dzieląc się doświadczeniem zdobytym w pracy twórczej i wykonawczej.
Całość jego działalności tworzy obraz artysty, dla którego muzyka jest przestrzenią spotkania przeszłości i współczesności. Łącząc kompetencje dyrygenta, kompozytora i aranżera, Andrei Yakushau konsekwentnie buduje własną drogę artystyczną, opartą na odkrywaniu nowych znaczeń w istniejącym repertuarze oraz tworzeniu muzyki odpowiadającej na wyzwania współczesnej kultury.
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
